Posted in հայոց լեզու

Գործնական քերականություն-270-275

Վարժ. 270

Մի տղա որը նոր էր եկել Հայաստան չէր հարմարվում այստեղի միջավայրին։ Եվ ես նրան օգնեցի սկսեցի նրա հետ ընկերություն անել, և ցույց տվեցի Հայաստանի բոլոր տեսարժան վայրերը։ Այս պատմությունը ցույց է տալիս, որ հարազատ միջավայրից դուրս հայտնված մարդուն պետք է օգնել ու նեցուկ լինել։Մինչև որ նոր տեղին հարմարվի։

Առաջադրանք 271.

Ուղի-մայրուղի, ախտ- դրախտ, թիռ-ուղաթիռ, աղտ-թոքաղտ։

Առաջադրանք 272.

Ֆուձիյամա լեռան բարձրությունը ՝ 3776 մետր է: Լեռան մոտ կան բազմաթիվ հյուրանոցներ: Այդ հյուրանոցներից ամենահաջողակը ՝ <<Ֆուձի >> հյուրանոցն է : Հյուրանոցի հաջողության գաղտնիքը իր գովազդի մեջ է: Գովազդը կապված է լեռան հետ: Եթե լինում են օրեր , որ լեռը վատ է երևում, ապա հյուրանոցը վերադարձնում է վճարված վարձը: Այստեղ եղանակային պայմանները շատ բարենպաստ են : Ֆուձիյամայում մշտապես արևոտ եղանակ է : Այստեղ տասնյոթ տարվա մեջ ամպամած օրերի թիվը տասնհինգ է եղել: Հենց այսպիսի գովազի շնորհիվ էլ հյուրանոցը առաջին տեղում է իր ցուցանիշով:

Առաջադրանք 273.

  • Առաջին նախադասության մեջ ասվում է, որ ակումբի ղեկավարը Սուրենն է և պետք է նրան համոզել: Երկրորդ նախադասության մեջ ասվում է , որ պետք է համոզել Սուրենին և ակումբի ղեկավարին:
  • Առաջին նախադասության մեջ նկարագրվում է իրանը, իսկ երկրորդում կինը:

Առաջադրանք 274.

Մոտավորապես վաթսունհինգ միլիոն տարի առաջ մեր մոլորակի կենդանիները զանգվածաբար ոչինչացել են երկնաքարի մոլորակի վրա ընկնելու պատճառ։ Գիտնականների մի խումբ հետաքրքիր կարծիք է հայտնել։ Ուղղակի աղետից հետո փոշու այնքան հոծ ու խիտ շերտ է պատել երկիրը։Դրանիցել և ջերմությունն է զգալիորեն նվազել և խավար է եղել։ Դինոզավրերի ամանակաշրջանի շատ կենդանիներ, չեն կարողացել հարմարվել պայմաններին և ոչնչացել են։

Առաջադրանք 275.

Գայլն անցնում էր մի վրանի մոտով, նա տեսավ, որ այնտեղ հովիվները գառան միս են ուտում, այս փաստն անարդարացի թվաց ու շատ նեղացրեց գայլին։Նա մոտեցավ հովիվներին ու բողոքեց:

Posted in հայոց լեզու

Գործնական քերականություն-266-270

269. Նախադասություններն ըստ օրինակի ձևափոխի՛ր։ Ստացված նախադասություններում բացահայտող բառը կամ բառակապակցությունն ընդգծի՛ր։ Կետադրությանն ուշադրությո՛ւն դարձրու։

Ներս մտնողը՝ Նվարդը, բժշկի դուստրն է։

Իր սիրելի գիրքը՝ <<Գանձերի կղզին>>, նվիրեց ընկերոջը։

Մեր հարևանը՝ Նոյեմ տատիկը, ութսունն անց առույգ կին է։

Մեր դիմացի լեռը՝ Խուստուփը, երկար ժամանակ է ծածկված մնում ձյունով։

Իշխանին՝ փառատենչ բռնակալին, ծերունին պատմեց հուշարձանների մակագրությունների մասին։

Օդեսան՝ ծովափնյա մեծ քաղաք, նա առաջին անգամ տեսավ։

Օմար Խայամի՝ Խորասանի մեծ բանաստեղծի, զղջումն ու իմաստալից խոսքը Աստծուն լսելի եղան։

Վարժ. 268

Ֆլորիդայի ատոմային էլէկտրակայանի մի աշխատակցուհի պատմում էր.«Զարմանալի էր,ռոբոտը բարձացրեց ամուր սեղած ձեռքն ու,դաժանությամբ, սկսեց հարվածելով ինքն իրեն մասնատել»։Նա ականատես էր եղել ռոբոտի «ինքնասպանության» ՝ աշխարհում առաջին դեպքին։

Էլեկտրոնային օգնականն ստեղծվելմէր ատոմային էլեկտդակայանի ռեակտորներում տարբեր տեսակի սև աշխատանքներ կատարելու համար։Ռոբոտը, հավանաբար, հրաժարվել էր ինքն իրենից,երբ ատոմակայանում որոշ ժամանակ աշխատելուց հետո իր համար հեռանկար չէր տեսել. կամ էլ. իրականությանն ավելի մոտ, ուղղակի նրա էլեկտրական սխեմայի մեջ անսարքություն էր առաջացել։

Վարժ. 268

Ֆլորիդայի ատոմային էլէկտրակայանի մի աշխատակցուհի պատմում էր.«Զարմանալի էր,ռոբոտը բարձացրեց ամուր սեղած ձեռքն ու,դաժանությամբ, սկսեց հարվածելով ինքն իրեն մասնատել»։Նա ականատես էր եղել ռոբոտի «ինքնասպանության» ՝ աշխարհում առաջին դեպքին։

Էլեկտրոնային օգնականն ստեղծվելմէր ատոմային էլեկտդակայանի ռեակտորներում տարբեր տեսակի սև աշխատանքներ կատարելու համար։Ռոբոտը, հավանաբար, հրաժարվել էր ինքն իրենից,երբ ատոմակայանում որոշ ժամանակ աշխատելուց հետո իր համար հեռանկար չէր տեսել. կամ էլ. իրականությանն ավելի մոտ, ուղղակի նրա էլեկտրական սխեմայի մեջ անսարքություն էր առաջացել։

Վարժ. 266

Փակագծերում են գրված այն նախադասությունները, որոնք հավելյալ տեղեկություն են տալիս ուրիշ նախադասության մասին։ 

Հռոմի ամենահին կամուրջը՝ փայտյա Pont-Sublicius-ը (հայերեն կլինի <<Ցցաշեն կամուրջ>>), առաջին քարե կամրջից համարյա հինգ հարյուր տարի առաջ է կառուցվել (մ․ թ․ ա․ 625թ․ է բացվել)։ Այդ կամուրջը, հավանաբար, կրոնական նշանակություն է ունեցել, որովհետև նրա շինարարության մեջ մետաղե ոչ մի գերանակապ ու ոչ մի մեխ չի օգտագործվել։ Իսկ Հռոմի առաջին հուշարձանը կերտվել է Պուբլիուս Հորացիուս Միակնանու պատվին։ (Նրա սխրագործությունն էլ Հռոմի առաջին կամրջի հետ է կապված)։ Հարազատ քաղաքն էտրուսկների հարձակումից պաշտպանելիս նա իր սեփական մարմնով փակեց կամրջի ճանապարհը, մինչև որ ընկերներն այրեցին ցցասյուներն ու փայտամածը։ (Այդ ժամանակներից ի վեր կամուրջների խորտակումը կազմում է ամեն մի <<օրինավոր>> պատերազմի անբաժան մասը)։ Երբ կամուրջն այրվեց, Պուբլիուս Հորացիուսը թռավ ջուրն ու կարողացավ նետերի տարափի տակ բարեհաջող հասնել յուրայիններին։ Հերոսության համար նա այնքան հող ստացավ, որքան մեկ օրվա ընթացքում կարողացավ հերկել։

Posted in հայոց լեզու, Գրականություն

Համո Սահյան .

Համո Սահյան (ի ծնե՝ Հմայակ Սահակի Գրիգորյան, ապրիլի 14, 1914, Լոր, Սյունիքի մարզ, Հայաստան – հուլիսի 17, 1993 Երևան, Հայաստան), հայ սովետական բանաստեղծ: Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1905, «Սեզամ, բացվիր» բանաստեղծությունների ժողովածուի համար): ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից: ԽՄԿԿ անդամ 1946 թվականից:

Համո Սահյանը ծնվել է 1914 թվականի ապրիլի 14-ին Սիսիանի շրջանի (այժմ՝ Սյունիքի մարզ) Լոր գյուղում։ Սահյանը սկզբնական կրթությունը ստացել է տեղի դպրոցում, որտեղ իբրև ուսուցիչ աշխատել էին բասնաստեղծներ Գառնիկ Քալաշյանը և Ակսել Բակունցը։ 1927 թվականին Հ. Սահյանը տեղափոխվել է Բաքու, որտեղ ստացել է միջնակարգ կրթություն։ 1935 թվականին ընդունվել և 1939 թվականին ավարտել է Բաքվի մանկավարժական ինստիտուտի հայկական բաժանմունքը։ 1939-1941 թվականներին աշխատել է Բաքվի «Խորհրդային գրող» ամսագրում որպես գրական աշխատող: Որպես Կասպիական նավատորմի նավաստի, մասնակցել է նաև Հայրենական մեծ պատերազմին (1941–1945 թթ.)։ 1944 թվականին Զորյանի հրավերով գալիս է Երևան և բնակություն հաստատում նրա տանը։ Հենց Զորյանի օգնությամբ է Սահյանը ստեղծել իր առաջին գիրքը՝ «Որոտանի եզերքին» վերնագրով։ Ստեփան Զորյանի ուշադրությանը Սահյանը պատասխանել է ձոն-նվիրումով, որում եղել են այսպիսի տողեր:

Աշնան հրդեհն է գալարվում

Աշնան հրդեհն է գալարվում
Ձորալանջերն ի վար։
Ո՛չ մեռնելու ուժ է ճարում,
Ո՛չ փրկության հնար —
Ու դողում է հասակով մեկ
Մանկությունս վայրի,
Վախենում է՝ հրդեհի մեջ
Ցնցոտիներն այրի։

Posted in Նախագծային աշխատանք, հայոց լեզու, Գրականություն

Մխիթար Սեբաստացի.

Մխիթար (ավազանի անունը՝ Մանուկ) Սեբաստացին սովորել է Սեբաստիայի Սբ. Նշան, ապա՝ Էջմիածնի, Սևանի, Կարինի վանքերում։ 1693 թ. մեկնել է Բերիա (այժմ՝ Հալեպ), որտեղ ծանոթացել է կաթոլիկ միսիոներների հետ։ 1696 թ. ձեռնադրվել է կուսակրոն քահանա, 1699 թ.՝ ստացել վարդապետական գավազան։ 1701 թ. Կոստանդնուպոլսում հիմնադրել է միաբանություն։ 1705 թ. Հռոմի իշխանություններից ձեռք բերելով վանք հիմնելու համաձայնություն՝ 1706 թ. Վենետիկին ենթակա ՀունաստանիՄեթոն բերդաքաղաքում ձեռնամուխ է եղել վանքի կառուցմանը։

1712 թ. Հռոմի պապը Սեբաստացուն շնորհել է աբբահոր կոչում։ Խուսափելով թուրքական հարձակումներից՝ 1715 թ. միաբանությունը տեղափոխվել է Վենետիկ։ 1717 թվականին Վենետիկի Ծերակույտը հրովարտակով Սբ. Ղազար կղզին շնորհել է միաբանությանը։ Այստեղ Սեբաստացին կառուցել է եկեղեցի, բացել դպրոց, պատրաստել է միաբան-գործիչներ։ Սբ. Ղազարում նա զբաղվել է մատենագիտական աշխատանքով, ղեկավարել իր սաների բանասիրական հետազոտական աշխատանքները, կատարել թարգմանություններ, հրատարակել գրքեր։ Սեբաստացու մահվանից հետո միաբանությունը, ի պատիվ նրա, կոչվել է Մխիթարյան։ Դեռևս կենդանության օրոք նրան մեծարել են Երկրորդ Լուսավորիչ ազգիս, Երկրորդ Մեսրոպ և այլ պատվանուններով։

Posted in Նախագծային աշխատանք, հայոց լեզու, Գրականություն

Մխիթարյան միաբանության խորհրդանիշները.

Մխիթարյան միաբանությունը ուներ իր գլխավոր խորհրդանիշը՝ զինանշանը: Զինանշանը վահանի նման է ,կենտրոնում կա խաչ: Խաչի ծայրերին կան տառեր` Ո. Կ. Վ. Ա.: Տառերը Որդեգիր Կուսին Վարդապետ Ապաշխարութեան նախադասության բառերի սկզբնատառերն են: Խաչի չորս անկյուններում կան չորս առարկաներ, որոնք խորհրդանշում են վանականի հոգևոր ճամփորդությունը և բնորոշ են  առաքյալի կյանքին` կրակ,  զանգ, վարդապետի գավազան և բաց գիրք:

1901թ. ի պատիվ Մխիթարյան միաբանություն 200 ամյակի թողարկվեց հուշամեդալ:Հեղինակ` Ստեֆանո Ջոնսոն, Միլան, տրամագիծը 61մմ:

Նրանց խորհրդանիշմերից մեկն էր նաը իրոնց ըմպելիքը՝ մխիթարինը: Այն խմիչք էր , որը պատրաստվում էր գաղտնի բաղադրատոմսով և մինչ որս էլ գաղտնի է : Նաը նրանք ունեյին իրենց քայլերգը:

Posted in Նախագծային աշխատանք, հայոց լեզու, Գրականություն

Մխիթար Սեբաստացի կրթահամալիրի ստեղծման պատմությունը.

Մեր սիրելի կրթահամալիրի ստեղծման պատմությունը երկար է: Աշոտ Բլեյանը աշխատում էր Ե.Պ.Հ.- ի ֆիզիկայի ֆակուլտետում: 1985 թվականին համախոհների փնտրտուքը նրան բերեց Բանգլադեշ, թ. 183 նորաբաց դպրոցը, այն էլ` որպես տնօրեն:  Նրա օգնականներն էին՝  Աշոտ Մանուչարյանն ու Աշոտ Դաբաղյանը :

1989-ին Հայաստանի կառավարությանը նրանք կարողանում են համոզել ընդունել իրենց կրթական նախագիծը: Ստեղծվեց «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիրը` որպես փորձարարական-հետազոտական միավորում, որպես անհատի հնարավորությունների, կարողությունների ու տաղանդի դրսևորման արդյունավետ միջավայր:

Ըստ ՝ Աշոտ Բլեյանի գաղափարակիր, ոգևորված և ստեղծագործող ուսուցիչները վարդապետներ են: Սրան էլ ավելացնելով ակնածանքը Մխիթար Սեբաստացու հանդեպ, կրթահամալիրը կոչվեց ՝ Մխիթար Սեբաստացի:

Նրանք ցանկանում էին ,որ կրթահամալիրը սովորելու համար լինի հաճելի միջավայր, որ երկրի անկազմակերպ վիճակը չխանգարի սովորողին և ուսուցչին զբաղվել իրենց սիրելի գործով :

Կրթահամալիրի տոնը նշվում է ՝ նոյեմբեր ամսին:

Posted in հայոց լեզու

261-265

Վարժություն 265

Բազմախոստում է կենդանիների աշխարհը, որտեղ օձերի որոշ տեսակներ ջերմության հազարերորդական աստւճանի փոփոխման դեպքում արձագանքում են: Չղջիկն այնքան նուրբ լսողություն ունի, որքան արու թիթեռնիկն իր անտենայով իմանում է էգի տեղն նույնիսկ այն դեպքում երբ նա բավական հեռու է լինում: Մոտ ժամանակներս հնարավոր կլինի արտասովոր զգայուն ռադիոաստղադիտակներ ստեղծել: Իսկ դա հնարավորություն կտա լսելու անգամ չնչին աղդանշանները: Դրանից գիտնականները սովորելու շատ բան ունեն: Անգամ շատ հեռու են լինում քամու կամ  կրակի գոտուց: Իր ծղրտոցից երկու երկու հազար անգամ ավելի բարձր աղմուկի մեջ էլ մոծակի բզզոցը լսում է: Նա հինգ կիլոմետր հեռու է լինում: Գիտնականները թիթեռնիկի անտենայի և ու չղջիկի լսողական ապարատի աշխատանքի սկզբունքը հասկանան: Դրանց աղբյուրը ինչ-որ տեղ տիեզերքում է:

Վարժություն 263

Տղան մոտեցավ արքայադստերը՝ չարաճճի գեղեցկուհուն:

Զորքը պաշարում էր Նինվեն՝ երկրի մայրաքաղաքը, և սպասում նոր հրամանի:

Կինը հարևաններին բողոքում էր իր ոչ ու փուչ մարդից՝ Նազարից:

Սաքոն՝ Նազարի հետ կռվողն էլ էր այդ հարսանիքում:

Արյունոտվում էր զորավարի սիրտը իր հայրենիքի՝ Իտալիայի թշվառ  վիճակից:

Ծերունին հաճախ հպարտանում էր Կարոյով՝ իր թոռնիկով:

Վարժություն 262

Բարձր ու երկարաձիգ  ծառի տակ գորտն սկսեց կռկռալ: 

Աղմուկի միջից մեզ էին հասնում օգնության կանչերը:

Հայտնվեցին յուրահատուկ իրիկնային ձայները՝ ռիթմիկ ու բարձր գվգվոցով և բեկբեկուն մռնչյունով:

Այնպես քարացած էր նայում տերևների ու թփերի նախշին, կարծես առաջին անգամ էր տեսնում:

Արահետը դեպի յուղ էր գնում ոչ թե ուղիղ գծով, այլ շարունակ ծառերի մեջ գալարվելով:

Սա՝ հսկան է , որը հաղթեց դևերին և հետ բերեց աղջկան:

Տեսանք այն ավտեբուսի վարորդին, որով որ եկել էինք:

Վարժություն 261

Գայլն սպասում էր, որ այծյամը ննջեր, որ նրան բռներ և ուտեր: Այծյամը նրա միտքն իմացել էր ու չէր քնում օրեր ու օրեր մինչև որ գայլն ինքն թմրեց ու նիրհեց: Այն ժամանակ եկավ ատյուծն ու կերավ գայլին

Posted in հայոց լեզու

Վարժ․257-260

257. Տեքստն իբրև զրույց փոխադրի՛ր։

– Ո՞վ է հայտնագործել պաղպաղակը – նա հարցրեց։

Մյուսը պատասխանեց․

–  Հայտնի է, որ Սիցիլիան նվաճած արաբները տասնմեկերորդ դարում մի հետաքրքիր ուտելիք էին պատրաստում․ թռչունի ձվի պարունակությունը դատարկում էին, դատարկ կճեպի մեջ համեմված ջուր լցնում և մի գիշեր թողնում ձյան մեջ։

Առաջինը պատասխանեց․

– Հին հռոմեացիները նույնպես ունեցել են իրենց սառն աղանդերը․ հանում էին դեղձի միջուկը և փոխարենը՝ մեջը սառույցի կտորներ լցնում։

Երկրորդն ասաց․

– Առաջնությունը, սակայն, հին չինացիներին է պատկանում։ Նրանք հռոմեացիներից դեռ շատ առաջ, որպես սառն անուշեղեն, գործածել են ձյունը՝ լիմոնի, նարնջի կտորների ու նռան հատիկների հետ խառնած։ Եվ ճիշտ են արել․ դա շատ համով է։

258. Յուրաքանչյուր բարդ նախադասություն պարզեցրո՛ւ՝ նրա մեջ եղած նախադասություններից մեկը հանելով (ուշադիր եղիր, որ տեքստը պահպանվի)։

Քենիայի, Կամերունի, Կոնգոյի որոշ մարզերում մինչև օրս էլ պատմում են հաստ մաշկով, օձի գլխով ու ընձուղտի վզից երկար վզով կենդանիների մասին։ Ոչ ոք չի հանդգնում մտնել այդ հրեշների թագավորությունը։ Սակայն երբեմն նրանք իրենք են հայտնվում մարդկանց բնակավայրերում։

260. Փոխադրի՛ր՝ ուրիշի ուղղակի խոսքերն անուղղակի դարձնելով։

Մի անգամ, քննություններից առաջ, Էյնշտեյնին հարցրին, եթե դժվար են լինելու քննության հարցերը։ Էյնշտեյնը պատասխանեց, որ բոլորովին, տալու է ճիշտ նուն հարցերը, ինչ անցյալ տարի։ Սակայն նրան ասացին, որ եթե այդպես անեն, միևնուն պատասխանները կլսեն։ Էյնշտեյնը ժպտալով պատասխանեց, որ նա սխալվում է։ Նա շարունակեց, ասելով, որ անցել է ուղիղ մեկ տարի, և միևնույն հարցերի ճիշտ պատասխանները արդեն պիտի նույնը չլինեն, քանի որ այդ մկե տարում գիտությունը հսկայական քայլերով առաջ է գնացել։

Posted in հայոց լեզու

Հայոց լեզու

250․

1․Խուճապահար թռչունի նման։Մի աղջիկ մոտեցավ հավաքվացներին։

Հավաքվածներին մոտեցավ,խուճապահար թռչունի նման մի աղջիկ։

2․Վեռջալույսի շողերով օծված։Լևոն առասպելական մի նահատակ էր կարծես։

Կարծես Լևոնն առասպելական մի նահատակ,օծված վերջալույսի շողերով։

3․Կարկաչուն ու հստակ ձայնը գլուխը գցած։Զանգը բոլորին հավագում էր եկեղեցում։

Զանգը կարկաչուն ու հստակ ձայնով,բոլորին հավագում էր եկեղեցում։

251․

Թագավորը բանտ գնաց այն պաճառով,որ նա ցանկանում էր իր անունը անմահացնել և հաճոյանալ մարդկանց։Իսկ բանտարկյալները իրեն շատ վատ ընդունեցին,նրանցից յուրաքանչյուրը ցանկանում էր ազատ արձակվել,այդ իսկ պաճառով թագավորը լսեց իրենցից յուրաքանչյուրին ւ հասկացավ վոր իր անունը ոչոք չի կարող հիշատակել այդ մարդկանցից։Եվ վորոշեց ոչմեկի ազատ չարձակել։Իսկ հետո երբ թագավորը գնում էր,մի մութ խցում նկատեց մի երիտասարդի,եվ հարցրեց թե նա ինչու չի փորձում արդարանալ մյուսների նման,իսկ նա պատասխանեց․

-Ինձ բոլորը հիշում են վատ մարդ,նւյնիսկ անունս չեն ուզում տալ։

Թագաորին նա ասաց որ իր դատաորը գթասիրտ ու արդարամիտ էր,խնայեց նրան ու նրա երիտասարդությունը չարժանացնելով մահապատժի։Տղան տարբերվեց մյուսներից նրանով որ չարդարացավ։Բայց նա խոցտովանեց որ արժանի էր մահապատժի։Թագաորը լսեց իր տխուր պատմությունը,և հրամայեց վերակացուն որ այդ երիտասարդին դուրս քծի,քանզի նա կվարաքի մյուս առողջ ու համեստ գառնուկներին։Այդպես երիտասարդը ազատվեց,իսկ ուրացողները մնացին սահմանված պատիժը կրելու։

Վարժ․252.

1․Կկարգաորվի ամեն ինչ,և ես ուրախ կլինեմ։

Ես ուրախ կլինեմ,երբ կկարգաորվի ամեն ինչ։

2․Դու կարդարացնես մեր հույսերը,քանի որ դու քաջ ես ու անձնվեր։

Դու քաջ ես ու անձնվեր,և կարդարացնես մեր հույսերը։

3․Հարյու հազար կիլոմետրի է հասնում մարդու արյունատար մազանոթների ընդհանու երկարությունը,դա հասարակիծ երկուսուկես անգամ երկար է։

Վարժ․253.

Լռության մեջ շատ բան է թաքնված: Այն խորհրդավոր է, այն լուռ է, մի քիչ էլ՝ տխուր:
Խոսքերն էլ կարող են կարևոր բան փոխանցել, բայց հաճախ այն, ինչ անհասկանալի է մեզ, դառնում է գայթակղիչ: Այն, ինչ անհասկանալի է` կանչում է, ցանկություն է առաջացնում: Լռությունը հազար խոսք արժե, իսկ խոսքը նույնսիկ եթե հազար իմաստ արտահայտի, չի հասնի կանչող լռությանը, գրավիչ լռությանը: Նույնիսկ եթե իմաստալից ես խոսում, երկար խոսքդ ձանձրացնում է, իսկ լռել կարող ես հավերժ: Լռության մեջ կան հայացքներ, շատ հայացքներ, որոնք խոսում են մեր փոխարեն և խոսում են այնքան գեղեցիկ: Իսկ, երբ դու ես խոսում, ստում կամ թեկուզ ճիշտն ես ասում, քո ձայնը խանգարում է քո հայացքի ձայնին, այն փակում է, խլացնում: Հայացքով դու միշտ կգտնես սուտը, լռության սուտը, բայց երբ խոսքը խնագարում է, դու էլ չես կարող տեսնել սուտը, տեսնել մարդու հոգին: Ձեր միջև մի պատ կա, հաստ պատ, որը փակում է ամեն ինչ: Երկար խոսքը գլխապտույտ է առաջացնում, այն քանդում է քո ներսի խաղաղությունը, այն քանդում է քո լռությունը, փչացնում այն: Լռությունը անհասկանալի ու կանչող է, խոսքը միշտ դատարկ է, եթե չկա ապացույց, իսկ գործը` ամեն ինչ է: Երկար խոսելու կարիք չկա, եթե ասածդ կարող ես ապացուցել գործով:

Վարժ. 254

Անիմաստ է հաշվել, թե մարդիկ ինչքան ճանապարհ են կառուցել անիվի գյուտից հետո:

Մտածում էի, հեծանիվի առկայությունը ամեն բան կփոխեր:

Կրկին ջանացի աշխատեցնել հեծանիվս, բայց միևնույնն է չէր քշվում:

Տրոյական պատերազմից քսան տարի անց Ոդիսևսը տուն էր վերադարձել:

Յոթանասուն տարի անցավ, մինչ ամերիկյան փոստային գործակալությունը Ջեկ Լոնդոնի պատվին նամականիշ թողարկեց:

Սառան մեր հարևանուհին էր, ողջ մանկությունս նրա հետ է անցել:

Ծովային կյանքին սովորելուց հետո, դժվար է լինում վերադառնալ ցամաքայինին:

Վարժ․ 255

Ա)Զբոսաշրջիկները շատ են գնում Լոխ Նեսս լիճ: Նրանց անընդհատ հոսքը լճի ափերն աղտոտում է: Աղբահավաք Էռնեստ Էգլուզերն ամեն օր այնտեղից պահածոյատուփեր, շշեր ու թղթեր էր հավաքում: Հերթական պտույտի ժամանակ նա աղբի մեջ, հենց ջրի եզրին, նարնջագույն ծանր առարկա է տեսնում, որը ռեգբիի գնդակ էր հիշեցնում: Էգլուզերը դա գլորելով աղբարկղին է հասցրել ու մեջը գցել:

Երեկոյան, երբ աղբահավաքը լճափ եկավ, աղբարկղում միայն նարնջագույն կճեպն էր, իսկ ինչ-որ հետքեր աղբարկղից դեպի ջուրն էին ձգվում: Հետո նա խոնավ ավազի վրա պարզորոշ տարբերել է եռամատ թաթի ու պոչի հետքեր:

Մինչև նա տեղեկացրեց և կառավարության ներկայացուցիչները եկան, աղբարկղն արդեն դատարկել ու կճեպն աղբի հետ տարել էին:

Ձվի կճեպի թեկուզ մի փոքր կտրրը գիտնականների համար թանկարժեք գյուտ կլիներ: Դա կհաստատեր այն վարկածը, որ Լոխ Նեսսի վիշապը դինոզավրերի ցեղից է սերվել: Չ՞է որ դինոզավրերը ձու էին ածում:

Բ) Զբոսաշրջիկները շատ են գնում Լոխ Նեսս լիճ: Նրանց անընդհատ հոսքը լճի ափերն աղտոտում է: Աղբահավաք Էռնեստ Էգլուզերն ամեն օր այնտեղից պահածոյատուփեր, շշեր ու թղթեր էր հավաքում: Հերթական պտույտի ժամանակ նա աղբի մեջ, հենց ջրի եզրին, իբրև նարնջագույն ծանր առարկա է տեսնում, որը ռեգբիի գնդակ էր հիշեցնում: Էգլուզերը հավատացնում էր, որ դա գլորելով աղբարկղին է հասցրել ու մեջը գցել:

Երեկոյան, երբ աղբահավաքը լճափ եկավ, աղբարկղում միայն նարնջագույն կճեպն էր, իսկ ինչ-որ հետքեր աղբարկղից դեպի ջուրն էին ձգվում: Հետո նա խոնավ ավազի վրա պարզորոշ տարբերել է եռամատ թաթի ու պոչի հետքեր:

Ըստ նրա առասպելի մինչև նա տեղեկացրեց և կառավարության ներկայացուցիչները եկան, աղբարկղն արդեն դատարկել ու կճեպն աղբի հետ տարել էին:

Ձվի կճեպի թեկուզ մի փոքր կտորը գիտնականների համար թանկարժեք գյուտ կլիներ: Դա կհաստատեր այն վարկածը, որ Լոխ Նեսսի վիշապը դինոզավրերի ցեղից է սերվել: Չ՞է որ դինոզավրերը ձու էին ածում

Posted in հայոց լեզու

Հայոց լեզու-գործնական աշխատանք 240-250

Առաջադրանք 240

1)Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան։
Այդ ձայնը՝սրտաբուշ ու մտերիմ ուշքի բերեց նրան։
Նրան ուշքի բերեց այդ ձայնը՝սրտաբուխ ու մտերիմ։
2)Գարնան երեկոյին նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին։
Մի ժպիտ՝գարնան երեկոյին նման գգվող,թառել էր դեմքից։
Թառել էր դեմքից մի ժպիտ՝ գարնան երեկոյին նման գգվող։
3)Կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,ձեռքերը հարգանք էին ներշնցում։
Ձեռքերը՝կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,հարգանք էին ներշնչում։
Ձեռքերը հարգանք էին ներշնչում՝կոճտուկներով պատած ու հողաբույր։
4)Անտառային հավերժահարսի նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ։
Մի աղջիկ՝հավերժահարսի նման հանկարծ փայտահատին մոտեցաավ։
Մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ հավերժահարսի նման։
5)Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով։
Մի կին երկարոտն ու նրբակազմ,անցնում էր մեր փողոցով։
Մի կին անցնում էր մեր փողոցով՝երկարոտն ու նրբակազմ։
6)Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ։
Երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով գազանիկը,մարդու ձեռքերին նմանվող թաթեր ուներ։
Գազանիկը մարդու ձեռերին նմանվող թաթեր ուներ՝երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով։

Առաջադրանք 241

1)Մեր թվականությունից առաջ 219 թվականին կաարթագենցի զորավար Հանիբալը հարձակվեց իսպանական Սագունտ քաղաքի վրա:

2)Ներևանալը վլի դժվար էր,քան վերևանալը:

3)Լոնդոնում կա մի ակումբ,որի անդամներն ապրում են հին տներում ու դղյակներում և չեն կիրառել այն,ինչ գտնվել է 1500 թվականից հետո:Մոտներս ակեւմբից վտարվեցին նրա երկու անդամները,որովհետև նրանք իրենց բնակարաներում հեռախոս էին պսհում:

4) Բոլոր փաստերը կան մտծելու,որ առաջին հեռավոր առևտրական ուղիներն անցնում էին ոչ թե երշտով՝այլ գետերով:

5)Անտարկտիդան երկրի վեց մայր ցամաքներից նեկն է:Երկրի վրա մարդու հայտնվոլուց երկար ժամանակ առաջ Անտարկտիդայում տաք էր,ծլում էին արևադարձային բույսեր,ցվռնում հսկայական կենդանիներ:

6)Ալժիրում,Սիդի Բել Աբաս փոքրիկ քաղաքի մոտ, թանաքի մի լիճ կա:Այդ լճում ոչ մի կենդանի գոյություն չունի:Հեղուկը բացառապես գրելու համար է պետքական:

7)Կրկեսի Ժաննա անունով փիղն շրջում էր ավստրիական Կլագենֆուրտ քաղաքի փողոցներից մեկով:Հանկարծ նա մի մկնիկ տեսավ ու շտապ հեռացավ:Այդպիսի ուրիշի պատմություններ էլ ճանաչում ունեն:Եղել է երբ փիղը զարհուրել է ծովային ոզնուց կամ խոզից:

8)ԱՄՆ-ի Օրիգոն նահանգի ծովափնյա ջրերում մի յուրօրինակ ձուկ կա,որը երկու զույգ աչք ունի:Աչքերի մի զույգը նայում է վերև,մյուսը՝ներքև:Բնիկ ձկնորսները հայտնում են,որ իր չորս աչքի շնորհիվ ձույը վտանգավոր գիշատիչներից կարողանում էր խույս տալ:

Առաջադրանք 242

1)Նա տեսավ ցամաքին մի շատ գեղեցիկ,մի շողշողուն ձուկ՝հոգևարքի մեջ թալիկ-թալիկ գալիս։

2)Մեծահամբավ բժիշկները ու վհուկները եկան, հավաքվեցին քննելու համար արքայորդու ահավոր հիվանդությունը և բուժիչ հնար գտնելու։

3)1905 թվականի ամառը, երեք ընկեր տղաներ, Բաքվից եկան Ալեքսանդրապոլ ՝Արագծ լեռան գագաթը բարձրանալու համար։

4)Փառատենչ իշխանը շարունակ դավեր է նյութել դրացի իշխաների դեմ,գրավելու նրանց սեփական երկրներից մանր ու խոշոր հողամասեր։

5)Պաշարում է բանակը, քաղաքը զետեղում ամրակուռ պարիսպների շուրջ՝ ինքն էլ նստում է արքայական վրանի մեջ,օր ու գիշեր դավեր որոճալով քաղաքին տիրանալու համար։

Առաջադրանք 243

  • Ա)Երկրի բնակիներս-մենք
  • Մեզ՝երեխաներիս-մեր
  • Շուրջս-ես
  • Ինքս ել-ես
  • Ծնողներիս-մենք
  • Երեխաներս-մենք
  • Բ)Ինքդ-դու
  • Աչքներդ-դուք
  • Քեֆդ-քո

Առաջադրանք 244

Իզու չէ,որ առյուծն է համարվում

Առաջադրանք 245

Posted in հայոց լեզու, Գրականություն

«Անկախությունը իմ պատկերացումով»

Այն ժամանակ, երբ մենք պայքարում էինք անկախության համար, մենք ուզում էինք ազատվել կաղապարներից, խորհրդային գրաքննությունից, գործելու լիակատար ազատության էինք ձգտում: Երբ քո աշխատանքի և մտածելակերպի մեջ ազատ ես, դա անկախությունն է, բայց ազատությունը ամենաթողությունը չէ: Մի օր հանկարծ ասում են այսօրվանից որոշեք ազատ եք, թե ոչ: Պատկերացրեք դա ինչ զգացմունքների հակասություն է, բայց մենք անկախության անհասկանալի ձգտում ունեինք: եթե այդ ժամանակ հարցնեիք` ինչ է անկախությունը, չէի կարող պատասխանել: Մեկ բան պարզ է. եթե դուք որպես անձ անկախության ձգտում չունեք, պետական անկախությունն արժեք չի ներկայացնում. այն այսօր կա, վաղը չկա: Հզոր պետության գաղափար է անկախությունը, թույլ պետությունը չի կարող անկախ լինել. դա չի քննարկվում: Ես կարծում էի, որ մենք ավելի հզոր պիտի լինեինք: Անկախությունը շատ լավ բան է, երբ դու դրա տերն ես: Ես շատ ռեալիստ եմ ու հասկանում եմ, որ երեք միլիոն բնակչություն ունեցող երկիրը չի կարող իր շահերը պարտադրել 150 միլիոն ազգաբնակչություն ունեցող երկրին: Երկրների շահերը միշտ չէ, որ համընկնում են, մենք էլ ուժեղ լինեինք, մենք էլ կպարտադրեինք, դա բնական է: Պարզապես մենք շատ շուտ անկախությունը փոխարինեցինք ամենաթողությամբ:

Հայ ժողովուրդը ունի այդպիսի տոն որը կոչվում է Հայաստանի Անկախության Օր : 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին ՀՀ գերագույն խորհուրդը ընդունել է Հայաստանի անկախության հռչակագիրը: 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին հայ ժողովուրդը անկախության հանրաքվեի ժամանակ կողմ է քվեարկել ԽՍՀՄ կազմից դուրս գալու օգտին: 1991 թվականի դեկտեմբերի 21-ին Հայաստանի Հանրապետությունը միացել է Անկախ Պետությունների Համագործակցությանը (ԱՊՀ): Հայաստանը լիակատար անկախություն է ձեռքբերել նույն տարվա դեկտեմբերի 26-ին՝ ԽՍՀՄ կազմալուծման արդյունքում։ Մեծ խնդիր ունենք` մեր ոգին անկախացնելու, մարդ դառնալու: Անկախություն ասելով ես հասկանում եմ որ մարդիկ լինում են ազատ և անկախ:

Անկախության դերը մեծ է մարդկության կյանքում։ Յուրաքանչյուր ազգ ձգտում է անկախության։ Հ.Հ -ն նույնպես անկախ է։ Հայ ժողովուրդը մշտապես պայքարել է իր անկախության համար։Սակայն պետության անկախությունը բավարար չէ, որ մարդ իրեն անկախ զգա, քանի որ հնարավոր է երկրում սահմանափակեն անհատի անկախությունը։ Մեզանից յուրաքնչյուրը պետք է պայքարի իր անկախության համար։

Posted in հայոց լեզու

Հայոց լեզու-գործնական աշխատանք

Վարժ. 230

Ի`նչ առյուծ,այդ վախկոտը իր ստվերից էլ է վախենում:Որսորդն իր հրացանն էր թփի տակ թողել:Որսորդը խուսափումէր հարևանին հանդիպելուց, ախր նրա հրացանն էր թփի տակ թողել:Պապն իր երկար կյանքի ընթացքոիմ այսպիսի գեղեցկություն չէր տեսել:Նա հյուրերին ողջունեց իր իմացած բոլոր լեզուներով,բայց նրանք կարծես թե նորից չհասկացան:Գնչուն ասում էր,որ ինքը ամբողջ աշխարում ման է եկել:Հայրը որդու մասին ասում էր,որ նա իր տեսած ամենախելացի երիտասարդն է:Որդուն ուղղված նամակում գրում էր, որ իրենով հետաքրքրվողներին նա ասի,որ ինքը շուտով գալու է: Երգչի մասին ասում էր, որ ինքը շատ վաղուց է ճանաչում , նա իր մանկության ընկերն է եղել:Ճանապարհորդի մտքով էլ չէր անցնում,որ նա անցնում է Մագելանի անցած ճանապարհով,որ չորսուկես հարյուրամյակ առաջ այստեղով նրանց նավեր են անցել:

Վարժ.231

Հակահարված,անդրադարձնել, արտագրել,համակարծիք, նախօրոք,վերնազգեստ,գերադասել,տարադասել:

Վարժ.232

Իմ սիրած վայրը արդենդարձել է Սևանը `Ժայռը,քանիոր շատ լավ ժամանակ կարող ես անցկացնել:Այդտեղ լինում են Մխիթար Սեբաստացու Կրթահամալիրի աշակերտները:Զբաղվում են տարբեր բաներով,օրինակ `խաղեր խաղալով,պատմություններ պատմելով և այլն:Ինձ այնտեղ հետաքրքրում է գեղեցիկ բնությունը:

Վարժ.233

Գրել-գրված, գրավել-գրաված, ծեծել-ծեծված, թրջել-թրջած, թխել-թխված, աղացել-աղացված,տաշել-տաշած, տաշել-տաշված , կապվել-կապված, սպանել-սպանված, նկատել-նկատված, կեղտոտել-կեղտոտված:

Վարժ.235

Գոյություն ունեն հսկա որդեր:Այդ հսկաներից մեկը` մեգակոլիդեսը,ապրում է իր փորած ստորերկրյա շավիղներում:Նրա օրգանիզմը հարմարվել է ստորերկրյա կյանքին:

Վարժ.236

Դուք ինչ-որ երերուն տախտակի վրա (ամրացնել) ի`նչ արեցիք այդ վանդակը:

Ինչու դու քո հոտն իմ դաշտում (արածեցնել) ի`նչ արեցիք:

Հավերը (երկարացնել) ի`նչ արեցին վզները դեպի ներքև, նայեցին դես ու դեն:

Նա իր ձիուն (մեծացնել) ի`նչ արեց չամչով ու գարիով:

Ես հավանաբար (ձանձրացնել) ի`նչ արեցի ունկնդիրներին:

Մենք անզգուշորեն (թռցնել) ի`նչ արեցիք արևկող անող թռչուններին:

Վարժ.237

Երբ տխուր ես լինում,շուրջն ամեն ինչ կարծես սև ու սպիտակ է երևում,ամեն ինչ կորցնում է իր իմաստը ու թվում է,թե ժամանակը կանգ է առնում:Բայց իրականում կյանքը շարունակվում է ու ժամանակը երբեք կանգ չի առնում,այլ հսկայական արագությամբ ընդանում է առաջ ու երբ այդ ամենը հասկանում ես,գիտակցում ես,որ պետք չի տխրել:Կյանքն այնքան կարճ է տխուր լինելու համար,պետք է միշտ լինել ուրախ ու վայելել կյանքի ամեն մի վայրկյանը:Արագ է անցնում ժամանակը,տարիները փոխարինում են իրար,բայց չի նկատվում դա,այլ կյանքիդ ճանապարհին մի պահ կանգ առնելով հասկանում ես,թե արդեն ինչքան շատ ժամանակ է անցել ու այլևս չես ուզում այդ թանկագին ժամանակը ապրել տխուր: Ինչ էլ լինի կյանքը հրաշալի է:

Վարժ.240-245

 

Առաջադրանք 240

1)Սրտաբուխ ու մտերիմ այդ ձայնը ուշքի բերեց նրան։
Այդ ձայնը՝սրտաբուշ ու մտերիմ ուշքի բերեց նրան։
Նրան ուշքի բերեց այդ ձայնը՝սրտաբուխ ու մտերիմ։
2)Գարնան երեկոյին նման գգվող մի ժպիտ թառել էր դեմքին։
Մի ժպիտ՝գարնան երեկոյին նման գգվող,թառել էր դեմքից։
Թառել էր դեմքից մի ժպիտ՝ գարնան երեկոյին նման գգվող։
3)Կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,ձեռքերը հարգանք էին ներշնցում։
Ձեռքերը՝կոչտուկներով պատած ու հողաբույր,հարգանք էին ներշնչում։
Ձեռքերը հարգանք էին ներշնչում՝կոճտուկներով պատած ու հողաբույր։
4)Անտառային հավերժահարսի նման մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ։
Մի աղջիկ՝հավերժահարսի նման հանկարծ փայտահատին մոտեցաավ։
Մի աղջիկ հանկարծ փայտահատին մոտեցավ հավերժահարսի նման։
5)Երկարոտն ու նրբակազմ մի կին անցնում էր մեր փողոցով։
Մի կին երկարոտն ու նրբակազմ,անցնում էր մեր փողոցով։
Մի կին անցնում էր մեր փողոցով՝երկարոտն ու նրբակազմ։
6)Գազանիկը մարդու ձեռքերին նմանվող երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով թաթեր ուներ։
Երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով գազանիկը,մարդու ձեռքերին նմանվող թաթեր ուներ։
Գազանիկը մարդու ձեռերին նմանվող թաթեր ուներ՝երկար,բարակ ու ոսկրոտ մատներով։

Առաջադրանք 241

1)Մեր թվականությունից առաջ 219 թվականին կաարթագենցի զորավար Հանիբալը հարձակվեց իսպանական Սագունտ քաղաքի վրա:

2)Ներևանալը վլի դժվար էր,քան վերևանալը:

3)Լոնդոնում կա մի ակումբ,որի անդամներն ապրում են հին տներում ու դղյակներում և չեն կիրառել այն,ինչ գտնվել է 1500 թվականից հետո:Մոտներս ակեւմբից վտարվեցին նրա երկու անդամները,որովհետև նրանք իրենց բնակարաներում հեռախոս էին պսհում:

4) Բոլոր փաստերը կան մտծելու,որ առաջին հեռավոր առևտրական ուղիներն անցնում էին ոչ թե երշտով՝այլ գետերով:

5)Անտարկտիդան երկրի վեց մայր ցամաքներից նեկն է:Երկրի վրա մարդու հայտնվոլուց երկար ժամանակ առաջ Անտարկտիդայում տաք էր,ծլում էին արևադարձային բույսեր,ցվռնում հսկայական կենդանիներ:

6)Ալժիրում,Սիդի Բել Աբաս փոքրիկ քաղաքի մոտ, թանաքի մի լիճ կա:Այդ լճում ոչ մի կենդանի գոյություն չունի:Հեղուկը բացառապես գրելու համար է պետքական:

7)Կրկեսի Ժաննա անունով փիղն շրջում էր ավստրիական Կլագենֆուրտ քաղաքի փողոցներից մեկով:Հանկարծ նա մի մկնիկ տեսավ ու շտապ հեռացավ:Այդպիսի ուրիշի պատմություններ էլ ճանաչում ունեն:Եղել է երբ փիղը զարհուրել է ծովային ոզնուց կամ խոզից:

8)ԱՄՆ-ի Օրիգոն նահանգի ծովափնյա ջրերում մի յուրօրինակ ձուկ կա,որը երկու զույգ աչք ունի:Աչքերի մի զույգը նայում է վերև,մյուսը՝ներքև:Բնիկ ձկնորսները հայտնում են,որ իր չորս աչքի շնորհիվ ձույը վտանգավոր գիշատիչներից կարողանում էր խույս տալ:

Առաջադրանք 242

1)Նա տեսավ ցամաքին մի շատ գեղեցիկ,մի շողշողուն ձուկ՝հոգևարքի մեջ թալիկ-թալիկ գալիս։

2)Մեծահամբավ բժիշկները ու վհուկները եկան, հավաքվեցին քննելու համար արքայորդու ահավոր հիվանդությունը և բուժիչ հնար գտնելու։

3)1905 թվականի ամառը, երեք ընկեր տղաներ, Բաքվից եկան Ալեքսանդրապոլ ՝Արագծ լեռան գագաթը բարձրանալու համար։

4)Փառատենչ իշխանը շարունակ դավեր է նյութել դրացի իշխաների դեմ,գրավելու նրանց սեփական երկրներից մանր ու խոշոր հողամասեր։

5)Պաշարում է բանակը, քաղաքը զետեղում ամրակուռ պարիսպների շուրջ՝ ինքն էլ նստում է արքայական վրանի մեջ,օր ու գիշեր դավեր որոճալով քաղաքին տիրանալու համար։

Առաջադրանք 243

  • Ա)Երկրի բնակիներս-մենք
  • Մեզ՝երեխաներիս-մեր
  • Շուրջս-ես
  • Ինքս ել-ես
  • Ծնողներիս-մենք
  • Երեխաներս-մենք
  • Բ)Ինքդ-դու
  • Աչքներդ-դուք
  • Քեֆդ-քո

Առաջադրանք 244

Իզու չէ,որ առյուծն է համարվում