Իմ տունն իսկապես իմ ամրոցն է, և ես այդ ամրոցում ապրում եմ իմ ընտանիքի հետ։ Ես շատ ուրախ եմ որ ապրում եմ իրենց հետ միասին։ Մեզնից յուրաքանչյուրն ունի իր ամրոցը որտեղ ապրում է այն մարդկանց հետ ում հետ ցանկանում է։ Յուրաքանչյուրիս պատկերացման մեջ մեր ամրոցները իհարկե տարբեր են։ Երևի աշխարհի ամենացանկալի վայրը դա մեր տունն է, ուր բոլորս ձգտում ենք ծանր և հոգնեցուցիչ օրից հետո։ Բայց ցավոք կան մարդիկ ովքեր չունեն իրենց տները, բայց ամեն գնով ձգտում են որպեսզի ունենան իրենց երազած տունն ու ամրոցը։ Ինձ թվում է՝ որ մենք բոլորս մեզ ապահով և պաշտպանված ենք զգում մեր տներում։ Ուրիշ ոչինչ չեմ կարող ավելացնել, բայց կցանկանայի ասել որ թող բոլորը ունենան իրենց տները, որը իրենց համար կլինի և տուն և ամրոց որտեղ իրենց կզգան շատ լավ ու ապահով։ Մենք բոլորս գիտենք՝ որ ամեն ընտանիք ունի իր ավանդույթները։ Մենք այդպիսի շատ մեծ պաշտոնական ավանդույթ չունենք, բայց ունենք մի ավանդույթ որը միշտ կա գրեթե բոլորի ընտանիքներում դա հավաքվել այն տանը որտեղ գտնվում է այդ տան մեծը։ Այդպիսի նմանատիպ մի ավանդույթ մենք ել ունենք և միշտ հավաքվում ենք մեր տանը, և եթե մի բան որոշում ենք դա անում ենք միասին, համախմբված ընտանիքով։ Իմ կարծիքով մենք ընտանիքով ունենք մի օր որը համարում եմ ավանդական, և դա այն օրն է երբ մենք միշտ ամեն տարի պատրաստում ենք միայն Հայկական ավանդական ուտեստներ։ Եվ հավաքվում կրկին մեր տանը և նստում մեծ սեղանի շուրջ։ Ահա և այսպիսին է մեր ավանդույթը։

1․Առեւտրի հաշվեկշիռ, առեւտրային հաշվեկշիռ կամ մաքուր արտահանում (երբեմն նշանակվում է որպես NX), որոշակի ժամանակահատվածի համար ազգի արտահանման և ներմուծման դրամական արժեքի տարբերություն։ Երբեմն տարբերակվում են ապրանքների և ծառայությունների առևտրային հաշվեկշիռները։ Առեւտրային հաշվեկշիռը չափում է արտահանման եւ ներմուծման հոսքը որոշակի ժամանակահատվածում։ Առեւտրային հաշվեկշռի հասկացությունը չի նշանակում, որ արտահանումն ու ներմուծումը «հավասարակշռության մեջ են» միմյանց հետ։Ընթացիկ գործառնությունների հաշվի 1980-2008 թվականների համախառն հաշվեկշիռը, որը հիմնված է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի տվյալների վրա:Բնակչության մեկ շնչի հաշվով ընթացիկ գործառնությունների հաշվի համախառն հաշվեկշիռը 1980-2008 թվականներին, որը հիմնված է Արժույթի միջազգային հիմնադրամի տվյալների վրա:

Եթե մի երկիր արտահանում է ավելի մեծ արժեքով, քան ներմուծում, նա ունի առևտրային ավելցուկ կամ դրական առևտրային հաշվեկշիռ, և հակառակը, եթե երկիրը ներմուծում է ավելի շատ, քան արտահանում, նա ունի առևտրային պակասուրդ կամ բացասական առևտրային հաշվեկշիռ։ 2016 թվականին՝ 200 երկներից 60-ը ունեցել են առևտրային ավելցուկ։ Այն կարծիքը, որ երկկողմ առեւտրային դեֆիցիտը վատ է ինքնին, ճնշող մեծամասնությամբ մերժվում է՝ առեւտրային փորձագետների եւ տնտեսագետների կողմից։

2․Առեւտրային հաշվեկշիռը կազմում է ընթացիկ հաշվի մաս, որը ներառում է այլ գործարքներ, ինչպիսիք են՝ միջազգային ներդրումներից ստացված զուտ եկամուտը, ինչպես նաև միջազգային օգնությունը։ Եթե ընթացիկ հաշիվը ավելցուկային է, համապատասխանաբար աճում է երկրի ակտիվների զուտ միջազգային դիրքը։ Հավասարապես, պակասուրդայինը՝ նվազեցնում է։

Առեւտրի հաշվեկշիռը նույնական է երկրի արտադրության ծավալի եւ դրա ներքին պահանջարկի տարբերությանը (այն տարբերության միջեւ, թե որ երկիրն է արտադրում եւ որքան ապրանք է գնում արտասահմանից․ այն չի ներառում օտարերկրյա բաժնետոմսերի վրա կրկին ծախսված գումարները եւ հաշվի չի առնում ներքին շուկայում արտադրության համար ապրանքների ներմուծման հայեցակարգը)։

Ազատ առևտուր, առևտրային քաղաքականություն է, որը չի սահմանափակում ներմուծումը կամ արտահանումը։ Այն նաև կարող է հասկացվել, որպես ազատ շուկայի գաղափար, որը կիրառվում է միջազգային առևտրի մեջ։ Կառավարության շրջանում ազատ առևտուրը գերակշռում է այն քաղաքական կուսակցությունների մոտ, որոնք զբաղեցնում են լիբերալ տնտեսական դիրքերը, իսկ տնտեսապես ձախ-թևային և ազգայնական քաղաքական կուսակցությունները, ընդհանուր առմամբ, պաշտպանում են պրոտեկցիոնիզմը՝ հակառակ ազատ առևտրի։

Շատ երկրներ ներկայումս անդամ են հանդիսանում Առևտրի համաշխարհային կազմակերպության բազմակողմ առևտրային համաձայնագրերի։ Ազատ առևտուրը լավագույն ձևով կարող է բացարտվել, որպես, օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայի միակողմանի կեցվածքը, որը ներմուծման և արտահանման վերաբերյալ կանոնակարգերն ու տուրքերը իջեցրել է XIX դարի կեսերից մինչև 1920-ականները։ ՄԵկ այլ մոտեցում է, ստեղծել ազատ առևտրի տարածքներ երկրների խմբերի միջև՝ համաձայնագրերի հիման վրա, ինչպիսիք են՝ Եվրոպական տնտեսական տարածքը և Mercosur-ի բաց շուկաները, որոնք ստեղծում են պաշտպանիչ պատնեշ այդ ազատ առևտրի տարածքի և աշխարհի մնացած մասերի միջև։ Շատ կառավարություններ դեռ պարտադրում են պաշտպանողական որոշ քաղաքականություններ, որոնք միտված են աջակցել տեղական զբաղվածությանը, ինչպիսիք են՝ ներմուծման համար սակագներ սահմանելը կամ արտահանման համար՝ սուբսիդիաները։ Կառավարությունները կարող են նաև սահմանափակել ազատ առևտուրը՝ սահմանափակելով բնական ռեսուրսների արտահանումը։ Այլ արգելքները, որոնք կարող են խոչընդոտել առևտրին, ներառում են ներմուծման քվոտաները, հարկերը և ոչ սակագնային արգելքները, ինչպիսիք են կարգավորող օրենսդրությունը։

3․Աշխատանքի միջազգային բաժանում (ԱՄԲ).

1. տարբերի երկրների մասնագիտացում որոշակի ապրանքների արտադրության ոլորտում, որոնց պատրաստման համար տվյալ երկրում առկա են արտադրության էժան գործոններ և նպատակահարմար պայմաններ՝ ի համեմատ այլ երկրների։ Նման մասնագիտացման դեպքում երկրների պահանջմունքները բավարարվում են սեփական արտադրությամբ, ինչպես նաև միջազգային առևտրի միջոցով։
2. Համաշխարհային տնտեսության կազմակերպման ձև, որի դեքում տարբեր երկրների ձեռնարկությունները մասնագիտանում են որոշակի ապրանքների արտադրության և ծառայությունների մատուցման մեջ՝ փոխանակելով վերջնական արտադրանքը։

ԱՄԲ զարգացման նախադրյալներ, աշխարհի երկրների միջև տնտեսական ռեսուրսների տարբերությունները։ ԱՄԲ հիմքում ընկած է աշխարհի երկրների առևտրային փոխանակությունը ապրանքներով, ծառայություններով և կապիտալով։ Երկրների կողմից ԱՄԲ կատարելու հիմնական պատճառը հասարակական պահանջմունքների աճի և այդ պահանջմունքները բավարարելու համար առկա սահմանափակ ռեսուրսների հակասությունն է։

Աշխատանքի միջազգային բաժանման մեջ ունեցած մասնակցության օգուտներն են.

• թույլ է տալիս կենտրոնացնել սեփական ջանքերը այն ապրնքների արտադրության մեջ, որոնց համար առկա են լավագույն պայմանները։
• թույլ է տալիս ընդլայնել այդ ապրանքների արտադրությունը այնպիսի մասշտաբների, որ կարելի լինի բավարարել ոչ միայն սեփական բնակչության, այլև համագործակցող երկրների բնակչությաան պահանջմունքները։
• թույլ է տալիս հրաժարվել այն ապրանքների արտադրությունից, որոնց համար երկիրը չունի արտադրության լավ պայմաններ և կարող է ապահովել դրանց օգտագործումը՝ ի հաշիվ ներմուծման։

• 1 A)4 B)3 C)1 D)2
• 2 A)2 B)1 C)3 D)4
• 3 A)5 B)1 C)2 D)4
• 4 A)1 B)4 C)2 D)5
• 5 A)2 B)5 C)4 D)1

• 6 A)5 B)1 C)2 D)4
• 7 A)4 B)1 C)5 D)2
• 8 A)5 B)4 C)3 D)2
• 9 A)4 B)3 C)2 D)1
• 10 A)5 B)1 C)3 D)2
• 11 A)1 B)4 C)2 D)3

• 12 A)5 B)4 C)2 D)1
• 13 A)1 B)2 C)3 D)4
• 14 A)4 B)1 C)3 D)5
• 15 A)5 B)2 C)4 D)3
• 16 A)1 B)3 C)5 D)2
• 17 A)2 B)4 C)5 D)3

• 18 A)5 B)1 C)4 D)2
• 19 A)5 B)1 C)2 D)3
• 20 A)4 B)2 C)3 D)1

Unit 7: Question Forms
A: Write yes / no or why -questions. Be careful of your choice of TENSE!

1. where / you / live? Where do you live?
2. you / pass / your exam / last semester? Did you pass your exam last semester?
3. what / your parents / do / at the moment?What are your parents doing at the moment?
4. where / we / go / tonight?Where will you go tonight?
5. you / ever / visit / the Louvre in Paris?Have you ever seen the Louvre in Paris?
6. who / you / talk to / at the party last week?Who talked to you at the party last week?
7. how far / be / the city centre / from here?How far is the city centre from here ?
8. Mary / drive / to the wedding / tomorrow?Will Mary drive to the wedding tomorrow?
9. whose / dog / be / it?Whose dog is it?
10. why / she / not / come yesterday?Why didn’t she come yesterday?
11. you / think / it / rain / this evening?Do you think, will it will rain this evening?
    B: Write the questions for these answers.
12. I’m 28 years old. How old are you?
13. I live in Paris.Where do you live?
14. I am a secretary .What’s your proffesion?
15. Yes, I have a son and a daughter.Do you have a son and a daughter?
16. No, I’ve never been to Morocco.Have you ever been to Morocco?
17. I’m going to the Seychelles this summer.Are you going to go to the Seychelles this summer?
18. It’s 10 a.m..What time is it now?
19. He’s been working here for 5 years.How many years has she been working there?
20. She was born in France. Where was she born?
21. I am 1.63 metres tall.How tall are you?
22. The baby weighs 8 kilos. How kilos does baby weight?
    C: Put a question tag on the end of these sentences.
23. You won’t be late, will you?
24. He’s tired, ………isn’t he……………….?
25. You’ve got a television, ………haven’t you……………….?
26. Jack’s on holiday, ………isn’t he……………….?
27. You don’t know Fred, ………do you……………….?
    6 You weren’t listening, ………were you……………….?
28. Don’t break that plate, …………will you…………….?
29. He wouldn’t do that, ………would he……………….?
30. She can’t swim, ………can she……………….?
31. He’d never met her before, ………had he……………….? 
32. I’m too noisy, ……………am not i………….?
    D: Yesterday you had a job interview. Tell a friend what the interviewer asked you.
33. Where are you from? He asked me where I was from.
34. How old are you?He asked me how old i was.
35. Can you drive? He asked me if I could drive.
36. What languages can you speak?He asked me whar languages i could speak.
37. What are your hobbies?He asked me what my hobbies were
38. Why do you want this job?He asked me why i wanted that job.
39. Have you done secretarial work before?He asked me if i had done secretarial work before.
40. Which university did you study at?He asked me which university i had studyed at.
41. How long have you been working in your present job?He asked me how long i had been working in my present job.
42. Have you ever worked abroad?He asked me  if had I ever worked abroad.
43. Do you enjoy travelling? He asked me I enjoyed travelling. / word order
44. When can you start?He asked me when i could start.

1. Put in the infinitive or the -ing form of the verb in brackets.

1. I was overjoyed to see you at the party.
2. The nuclear station is not likely to blow up although it may shut down.
3. Janice was sad to see such poverty when she visited India.
4. It’s possible to work all day without being disturbed.
5. You are free to leave any time you want to.
6. You should be able to practise singing every day.
7. Scientists are hoping to discover a new chemical element.
8. I don’t mind people asking me questions.
9. He works too slowly to be any use to me.
10. He can’t stand waiting for other people.
11. I guess there is no point in sitting around here any longer
12. The lemonade was cool enough for us to drink.
13. Please stop interrupting me when I am trying to explain something.
14. I’ve forgotten to buy flowers for my girlfriend’s birthday.
15. I simply can’t afford to waste time trying to explain this to you.
16. The thief admitted entering the house but says he didn’t take anything.
17. I don’t really fancy spending my holidays in Spain.
18. I apologised to her but she refused accepting it.
19. He offered to help me to repair my motorcycle.
20. Why does John keep writing to you?

2. Complete the sentences with either the infinitive or -ing form.

1. It is difficult to find a place to park in this town.
2. Peter prefers driving rather than travelling by train.
3. It’s time to clean this kitchen.
4. She was sitting in her armchair watching television.
5. I can’t help falling in love with you.
6. I’ve given up trying to communicate with John.
7. There is no point to spend too long on the individual questions.
8. She used to say she would return to her job when the children grew up.
9. If you put off explaining it to her, then it will only become worse.
10. Many dream of winning the lottery so that they never have to work again.

3. Complete the report by putting the verbs in the correct form, using ing or to.

Swimmer abandons Channel swim
James Forsyth has decided to abandon his second attempt at
swiming the English Channel after breaking his ankle in a
cycling accident. His decision to postpone this attempt came after a two
week holiday mountainbiking in Majorca with his wife. His first attempt
was also unsuccessful and he is unlikely to be back training for quite a few
months. He said in a recent interview that he had not yet decided whether to try one more time, but denies losing total interest in
the project. ‘I am raising money for a local charity’ he explained. He
continued by saying that if he could manage to find theime, he would do a lot more charity work.

C: Complete the sentences using the past perfect or the past perfect continuous.
1. By the time I got home they had eaten all the cake.

2. The room was very smoky. I could tell that my brother had been smoking in there all afternoon.

3. She retired at fifty-five, but she had been working hard all her life.

4. James was very irritable. He had been looking for his contact lens for an hour and he still hadn’t found it!

5. I was furious with Tom when he arrived. I had been waiting for him for hours.

6. Harry was sad to sell his car. He had had it for a long time.

7. Mary was covered in white paint. She had been decorating the kitchen all afternoon.

8. Lucy went into the sitting room. The TV was on. Her brother had been watching it and had forgotten to switch it off.

9. Hattie felt terribly sick. She had eaten too many cream cakes.

10. The journey was incredibly long. We had been traveling for ten hours and we weren’t even half way yet.

Փողը գրավել է աշխարհը և և ղեկավարում է նա։Գումարի համար մարդիկ պատրաստ են ամեն ինչի նույնիս շատ վատ քայլերի։Ճիշտ է հիմա գումարը շատ մեծ դեր ունի մեր կյանքում,բայց այն չի օգում մեզ միայն խանգարում է և վնասում։Իսկ եթե անկեղծ ինձ թվում է որ առանց գումարի ավելի հեշտ կլիներ կյանքը։Օրինակ ես անձամբ կկարողանաի առանց գումարի,և կուզեի որ գումարը ընդհանրապես չլիներ և դրա մասին չիմանաին երբեք։Բայց ցավոք այդ ամենը այտպես չէ և ոչինչ այլևս չենք կարող փոխել։

Փողն ապրանքային տնտեսության հիմնական կատեգորիաներից մեկն է: Փողը այնպիսի յուրահատուկ ապրանք է, որը կարող է փոխանակվել մյուս բոլոր ապրանքների հետ: Փողը այս իմաստով հանդիսանում է որպես համընդհանուր համարժեք, քանի որ նրա միջոցով հնարավոր է չափել, որոշել մյուս բոլոր ապրանքների արժեքը: Փողի դասական բնորոշումն այն է,  որ այն ընդհանուր համարժեք է համարվում և կարող է փոխանակվել մյուս բոլոր ապրանքների հետ: Փողի ժամանակակից բնորոշումը հետևյալն է.  փող է համարվում այն,  ինչը տվյալ հասարակության մեջ բոլորի կողմից փող է ճանաչվում և ընդունվում:

Փողի էությունը նրանում է« որ այն համարվում է արագ իրացվելի միջոց,  որովհետև յուրաքանչյուր պահի փողը կարող է վերածվել մեր ցանկացած ապրանքի: Փողր էությունը դրսևորվում է նրանում, որ որոշակի սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների պայմաններում փողը կարող է վերածվել կապիտալի:

Փողի տնտեսական բնույթը, նրա էությունը, դերն ու նշանակությունը հասկանալու համար անհրաժեշտ է պարզել, թե ինչու և ինչպես է առաջացել փողը: Տնտեսագետներից շատերը փողի էությունը, դրա կատարած ֆունկցիաները քննարկել ու վերլուծել են այն ժամանակվանից սկսած, երբ գոյություն է ունեցել փողը, սակայն խնդիրը հենց նրանում է, թե ինչպես է առաջացել փողը: Փողի էության, դրան բնորոշ ֆունկցիաների մասին պատկերացում են ունեցել դեռևս հին հույն փիլիսոփաներ Քսենոփոնը, Պլատոնը և Արիստոտելը: Օրինակ` Քսենոփոնը հասկացել է փողի առանձնահատուկ բնույթը, նշելով հետևյալ միտքը, որ ոչ ոք չի կարող ասել, թե այնքան փող ունի, որ այլևս չի ցանկանում ունենալ: Փողի նկատմամբ այս անբավարարելի, գրեթե անհագ պահանջները •ոյություն ունեն նաև մեր ժամանակներում:

Փողը ծագել է ապրանքափոխանակության պրոցեսի զարգացման և դրա հակասությունների լուծման հետևանքով: Փողի առաջացումը պայմանավորված է եղել ապրանքները միմյանց հետ համեմատելու անհրաժեշտությամբ: Այս իմաստով փողը համարվում է ապրանքները միմյանց հետ փոխանակելու միջոց կամ էտալոն: Փողի առաջացումը բացատրելու համար անհրաժեշտ է անդրադառնալ փոխանակային արժեքի պատմական ձևերին, որովհետև փողն առաջացել է հենց ապրանքափոխանակության պրոցեսի զարգացմամբ և դրա հակասությունների լուծման ընթացքում: Փողը ձևավորվել է դեռևս մ.թ. 3000 տարի առաջ, մինչդեռ ապրանքափոխանակությունը շատ ավելի երկար պատմություն ունի:

 Առանձնանցնում են փողի 4 հիմնական տեսակներ` ապրանքային (փողի դերում ապրանքն է), ապահովված (դրամանիշ և սերտիֆիկատ), ֆիատային՝ ինքնուրույն արժեք չունեցող (վճարման քարտ և էլեկտրոնային դրամ), վարկային (մուրհակ, չեկ, բաժնետոմս): Յուրաքանչյուր երկիր ունի իր սեփական փողը՝ արժույթը: Տարբեր երկրների փողի միավորներն ունեն տարբեր անվանումներ, օրինակ՝ դոլար, ֆունտ, ֆրանկ, մարկ, ռուբլի, դրամ և այլն: Նյութը, որից պատրաստում են փողը, պետք է լինի որակապես համասեռ (նույնարժեք դրամի առանձին նմուշները չպետք է միմյանցից տարբերվեն)՝1. բաժանելի և միավորելի (մանրելուց և մեծացնելուց փողի հատկությունները չպետք է փոխվեն), 2. պահպանելի (երկար ժամանակ պահելիս չպետք է փոխի իր ֆիզիկական և քիմիական հատկությունները), 3. դյուրակիր (փոքր ծավալում պետք է պարունակի մեծ արժեք), 4. ճանաչելի (հեշտ ու արագ որոշվի տեսակը),5. անվտանգ (պաշտպանված լինի կեղծումից): 

1979 թ-ին Եվրոպական Միությունը եվրոպական տարբեր երկրների արժույթները միավորելու նպատակով ստեղծել է Եվրոպական արժութային համակարգը, ներմուծել դրամական նոր միավոր՝ եվրո, որի կուրսը հիմնված է Եվրոպական Միության երկրների արժույթների կուրսի վրա: Այդ երկրներում եվրոն օգտագործվում է ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր ֆինանսական գործառույթներում։

Մ. թ. ա. III դարի վերջին Ծոփքի հայոց թագավորները հատել են սեփական դրամներ: Հայտնի են Արշամի, Աբդիսարեսի և Քսերքսեսի պղնձե դրամների նմուշներ: Հայկական դրամներ հատվել են Արտաշիսյան թագավորության շրջանում՝ մ. թ. ա. II–I դարերում. գրեթե բոլորի նմուշները պահպանվել են: Տիգրան Բ Մեծի դիմապատկերով դրամներ են հատվել Տիգրանակերտում, 

Արտաշատում, Ասորիքի մայրաքաղաք Անտիոքում և Դամասկոսում: Հայոց Արշակունի թագավորների դրամանմուշները մեզ չեն հասել: Լոռու թագավորությունում (XI դարի 2-րդ կես) հատվել են հայերեն գրերով պղնձե դրամներ:

1.Ծանոթացիր խնդրեմ Եղիշե Չարենցի թողած գրական  ժառանգությունը:

Տրիոլետ-Ութ տողանի բանաստեղծություն, որի 4-րդ և 7-րդ տողերը կրկնում են առաջինը, իսկ 8-րդը՝ երկրորդը, որով ամբողջ բանաստեղծությունն ունենում է երկու հանգ:

• Իմ երգը միշտ Ձեզ է երգում
• Երեկ Ձեր պրոֆիլը այնքան
• Ձեր դեմքի էմալը երեկ

Սոնետ-Տասնչորս տողանի բանաստեղծություն, որ բաղկացած Է երկու քառատող և երկու եռատող տներից:

• Սոնետ (Ես ինչպե՞ս Ձեզ չսիրեմ)

Ռուբայաթ-Քառյակ

• Ճամփին
• Անքուն գիշերին
• Մեռելոց

Գազել-Արևելյան քնարերգության մեջ մշակված երկտող տներով ոտանավոր, որոնք միահյուսվում են ամեն զույգ տողի վերջում կրկնվող հանգավորումով:

• Կապույտ բաժակը հոգեթով դու խմի՛ր
• Իմ խոսքերը կարկաչում են կապույտում
• Ո՞ւմ եմ երգում. ի՞նձ, թե՞ քեզ — չգիտեմ

2.Արմենուհի Տիգրանյան, «Երանի՜ նրանց…»

Արմենուհի Տիգրանյանը բանաստեղծուհի էր, նա Արմեն Տիգրանյանի քույրն էր։ Ամուսնացած էր, բայց նրան սիրել են բազմաթիվ հայտնի գրողներ, որոնցից մեկը Եղիշե Չարենցն էր։ Նա սիրում էր Արմենուհուն։ Արմենուհի Տիգրանյանը գրելով պատմել է իր և Չարենցի պատահական հանդիպման մասին, որտեղ գովեստի խոսքեր է հղել Չարենցի հասցեին։ Բայց Չարենցը հետո սիրահարվում է Արփենիկի վրա։ Հետո Արմենուհի Տիգրանյանը մեկնում է Եվրոպա՝ Ամուսնու մոտ։ Բայց Հետո ամեն ինչ վատ է ավարտվում Արմենուհու համար։ Նրա ամուսինը իմանում է դավաճանության մասին և հեռանում է Արմենուհուց, իսկ Արմենուհին անկողնային հիվանդ է դառնում և մահանում։ Հետո 40 տարի անց Արմենուհու ամուսինը վերադառնում է Հայաստան և Չարենցի գրածները Արմենուհու մասին  հանձնում է գրատուն։

3. Ահարոնեանի բանաստեղծությունները, վերլուծել:

Չարենցն ավելի շատ էր սիրում Տիգրանյանին, նրա բանաստեղծություններն ավելի սիրով էին լցված, Ահարոնյանի և Տիգրանյանի բանաստեղծություններում է նշվում կարոտը, Ահարոնյանը Փարիզում էր ապրում, Բեռլինում, և կարտում էր Տիգրանյանին, բայց Տիգրանյանն էլ այդ ընթացքում սիրահետում էր Չարենցին։

4. Վահան Տերյանը ևս շարք է նվիրել Արմենուհի Տիգրանյանին, փորձիր պարզել՝ որ շարքն է:

• Միայն Ձեզ համար
• Նորից՝ Արմենուհի Տիգրանյանին
• Գիտես, որ գլխարկիդ համար
• Անհայտ հեռուներից եկած
• Քո դեմքը, թովչությունը դեմքիդ
• Արմենուհի Տիգրանյանին

Նա նկարագրում է Արմենուհի Տիգրանյանին, նրա բարությունը, կանացի կերպարը։

1․Ի՞նչ դեր ունեն կենսաբանական ռեսուրսները:

Ռեսուրսները պահպանելու համար գոյություն ունեն մի քանի կարևոր կետեր՝դրանք են

·          Կենդանիների համար միջավայր ծառայող ջրային և բուսական ռեսուրսների պահպանում և վերականգնում·         

Որսի կարգավորում·      

   Կենսատեխնիկական միջոցառումների կիրառում։ 

   Կլիմայավարժեցում և վերաբնակեցում։       

  Ձկների ձվադրման և միգրացիայի ուղիների պահպանում։  

   Արժեքվոր ձկնատեսակների մրցակիցների ոչնչացում։     

    Աքվակուլտուրայի զարգացում։

     Հատուկ պահպանվող տարածքներ ստեղծում։

Կենդանական ռեսուրսների պահպանման և ռացիոնալ օգտագործման միջոցառումները շատ առանձնահատուկ են: Մարդու տնտեսական գործունեության հետևանքով բարթանում են կենդանիների բնակատեղերի պայմանները:Վերաբնակեցման շնորհիվ հնարավոր եղավ վերականգնել ոչնչացման եզրին հասած մի շարք կենդանիների քանակը(սամույր, կուղբ, ծովակատու, սայգակ), իսկ որոշ կենդանիներ փրկել իսպառ ոչնչացումից (զուբր, ուսուրական վագր, սպիտակ արջ):Հայաստանի կենսաբանական ռեսուրսները ներառում է օդային, ցամաքային և ջրային էկոհամակարգերի կենդանի օրգանիզմների տարատեսակությունը, որը ներառում Է ներտեսակային, միջտեսակային և էկոհամակարգերի բազմազանությունը։ Կենսաբանական բազմազանությունը հասարակության կենսագործունեության, հարատևության և սոցիալ-տնտեսական զարգացման հիմքն է։

2․Ինչպես են փոխազդում բույսերն ու կենդանիները աշխարհագրական թաղանթի մյուս ոլորտների հետ: Բերեք օրինակներ: 

Աշխարհագրական թաղանթն ընդգրկում է մթնոլորտի ներքին շերտը մինչև օզոնի էկրան, ջրոլորտն ամբողջությամբ և քարոլորտի վերին շերտը, մինչև ուր մարդը ծավալում է իր աշխատանքային գործունեությունը։ Այս սահմաններում աշխարհագրական թաղանթը համընկնում է կենսոլորտին։ Սակայն աշխարհագրական թաղանթն ավելի լայն հասկացությություն է այն իմաստով, որ պարունակում է ոչ միայն կենսոլորտը, այլ նույն ծավալում պարունակվող ոչ օրգանական ոլորտը։

3․Ի՞նչ միջոցառումներ է անհրաժեշտ բուսական և կենդանական ռեսուրսները պահպանելու համար: Որոնք է հնարավոր կիրառել ՀՀ-ում:

Մեծ դեր ունի կենդանիների կլիմայավարժեցում և վերաբնակեցում: Բազմաթիվ կենդանատեսակներ այս ամենի շնորհիվ բազմացել են, իսկ ոչնչացման եզրին հասած մի շարք կենդանիներ ՝ օրինակ սամույր, կուղբ, ծովակատու, սպիտակ արջ, վագր, զուբր և այլն փրկվել են: Առավելություններով հանդերձ կլիմայավարժեցումը ունի նաև բացասական նշանակություն: Մի շարք վնասակար կենդանիներ համարվելով փոփոխված պայմաններին, բազմացել են ու ավելի տարածվել, մկանման կրծողներ և այլն:

Արգենտավիս

Արգենտավիսը բնակվել է Արգենտինայում 5-8 մլն տարի առաջ։ Այն կշռել է 70 կգ, ունեցել է 1.26 մետր հասակ, իսկ թևերի բացվածքը հասել է 7 մետրի։ Այն թռել է 240 կմ/ժ արագությամբ։ Արգենտավիսի գանգն ունեցել է 45 սմ երկարություն։ Այս տվյալների հիման վրա Արգենտավիսը համարվում է գիտությանը հայտնի ամենամեծ թռչունը, որ երբևէ ապրել է մոլորակի վրա։

Խեցգետին-կարիճ

Այս հսկա ծովային կենդանիները նման էին խեցգետնի և կարիճի խառնուրդի, որոնց մարմինները հասնում էին երկուսուկես մետր երկարության։

Սև անգղ , ճուռակների ընտանիքին պատկանող գիշատիչ թռչուններ։

Սև անգղը հզոր կտուցով, կարճ, բութ սրված պոչով խոշոր լեշակեր թռչուն է։ Մարմնի երկարությունը 75-100 սմ է, թևերի երկարությունը՝ 72-85 սմ, թևերի բացվածքը՝ 250-295 սմ։ Հասուն թռչունը ունի մուգ շագանակագույն գունավորում, իսկ երիտասարդ թռչունները ավելի սև են՝ կապտավուն փետրազուրկ կոկորդով։

Նախընտրում է նոսր բուսականությամբ պատված լեռներ, գետաձորեր։ Հայաստանում բնադրում է Խոսրովի անտառ պետական արգելոցում։

Բույնը պատրաստում է ծառերի գագաթին կամ ժայռաքիվերին, հիմնականում ճյուղերից՝ օգտագործելով նաև ծառերի կեղև, բուրդ, որսկորներ, գոմաղբ։

Հիմնականում դնում է 1 ձու, հազվադեպ նաև՝ 2։ Ձուն 90 մմ, թույլ սպիտակ գունավորմամբ՝ կարմիր-դարչնագույն խազերով և գծերով։

Սնվում են միայն լեշով։ Այլ լեշակերների համակարգում սև անգղերը կատարում են սանիտարի դեր, ուստի չի կարելի ոչնչացնել այդ թռչուններին և քանդել նրանց բները։

Սև անգղը պաշտպանության կարիք ունի և գրանցված է ՀՀ Կարմիր գրքում:

Մավրիկյան դրոնտ

Մավրիկյան դրոնտ, Raphus մոնոտիպ ցեղատեսակին պատկանող չթռչող (կամ վազող) թռչունների անհետացած տեսակ։ Համարվում է Մավրիկիոս կղզու էնդեմ։ Առաջին հիշատակությունը հայտնվել է 1598 թվականին կղզի ժամանած հոլանդացի ծովագնացների կողմից։ Մարդու հայտնվելուց հետո այս թռչունը դարձավ սոված նավաստիների, ընտանի կենդանիների, ինչպես նաև ինվազիոն տեսակների զոհը։ Վերջին անգամ բնական միջավայրում հանդիպել է 1662 թվականին։ Անհետացումը միանգամից չի նկատվել։ Շատ բնագետներ երկար ժամանակ համարում էին առեղծվածային կենդանի, մինչև 19-րդ դարի 40-ական թվականները, երբ անցկացվեցին պահպանված տեսակների մնացորդների հետազոտություններ, որոնք Եվրոպա էին բերվել դեռևս 17-րդ դարի սկզբին։ Այդ ժամանակ էլ առաջին անգամ հայտնաբերել են միջտեսակային կապը աղավնիների հետ։ Այդ ժամանակվանից ի վեր կղզում հայտնաբերվել են թռչունների մեծ քանակությամբ կիսաբրածոներ, մեծ մասամբ Մար-օ-Սոնժ ճահճի մոտակայքից։ Դոդոյի ամենամոտ ցեղակիցը համարվում է, նույնպես անհետացած, ռոդրիգեսյան դրոնտը , որի հետ նա միավորված է դրոնտանմանների ենթընտանիքի մեջ, որը մտնում է աղավնանմանների ընտանիքի մեջ։

Այս տեսակի անհետացումը՝ հայտնաբերելուց մոտ մեկ դար անց, ստիպեց գիտական հանրությանը ուշադրություն դարձնել մինչ այդ անհայտ խնդրի՝ մարդու մասնակցությանը կենդանիների անհետացմանը, իսկ դոդոն հանրաճանաչ դարձավ Լուիս Քերոլի «Ալիսան հրաշքների աշխարհում» հեքիաթի հերոսներից մեկի շնորհիվ։ Թռչունը դարձավ Մավրիկիոսի խորհրդանիշներից մեկը․ նրա նկարը պատկերված է երկրի զինանշանի վրա (հաստատված է 1906 թվականին) և լայնորեն կիրառվում է հուշանվերների արտադրությունում։

Դոդոյի արտաքին տեսքը հայտնի է միայն 17-րդ դարի պատկերների և գրավոր աղբյուրների միջոցով։ Քանի որ կան որոշ էսքիզներ, որոնք կատարվել են կենդանի տեսակների պատճեններով և մինչև այժմ պահպանվել են, հնարավորություն են տալիս մեծ ճշտությամբ պատկերել թռչնի տեսքը։ Բայց և այնպես շատ քիչ վստահությամբ կարելի է խոսել նրա վարքի մասին։ Հայտնաբերված մնացորդները ցույց են տալիս, որ մավրիկյան դրոնտը ունեցել է մոտ մեկ մետր հասակ և կշռել է մոտ 10-18 կգ։ Նկարներում թռչունը ունեցել է շագանակա-մոխրագույն փետրավորում, դեղին ոտքեր, պոչի վրա փետուրների ոչ մեծ փունջ և մոխրագույն, գանգի դիմային մասում փետրազուրկ, սև, դեղին կամ կանաչ կտուցով գլուխ։ Հիմնական բնակության միջավայրը, հավանաբար, եղել են կղզու համեմատաբար չոր, մերձափնյա տարածքները։ Ենթադրվում է, որ մավրիկյան դրոնտը կորցրել է թռչելու ունակությունը մեծ քանակությամբ սննդի առկայության (համարվում է, որ սննդի մեջ մտնում էին թափված մրգերը) և վտանգավոր գիշատիչների բացակայության հետևանքով։

Սննդային շիպցի-մաշա

Ձիու պոչ-ձուա

Օձ-գվելի

Կատաղած-ավի

Մթություն-սիբնելես

Մութ-բնելա

Ջուր-ծղալի

Անանուն-սափխելո

Մաստակ,ծամոն-կեվի

Գլուխ-թավի

Ցորենի ճյուղ-թավթավի

Դայակ-ձիձա

Կնչում եմ-վեձախի

Կնչում ես-էձախի

Կնչում է-էձախիս

Սոված եմ -մշիա

Սոված ես-գշիա

Սոված է-շիա

Վախենում եմ-մեշինիա

Վախենում ես-գիշինիա

Վախենում են-էշինիա

Առավոտյան-դիլիթ

Առաոտ-դիլա